Toroslar Belediyesi, 3 Ocak Mersin’in Düþman Ýþgalinden Kurtuluþunun 101. yýl dönümü çerçevesinde duayen tarihçi Prof. Dr. Ýlber Ortaylý’yý aðýrladý. Ortaylý, milli mücadele döneminde Toroslardaki direniþe dikkat çekerek, bölgenin iþgal edildiði yýllarda düþmana karþý Mersin’deki direniþin büyük önem arz ettiðini vurguladý.

Ünlü tarihçi, akademisyen ve yazar Prof. Dr. Ýlber Ortaylý'nýn, Yunus Emre Kültür Merkezindeki 'Kurtuluþ Savaþýnda Toroslar ve Çukurova'nýn Önemi' konulu söyleþisi kent protokolü ve vatandaþlar tarafýndan yoðun ilgi gördü. Programa Mersin Valisi Ali Hamza Pehlivan ile eþi Yýldýz Pehlivan, KKTC Mersin Baþkonsolosu Zalihe Mendeli, Akdeniz Bölge ve Garnizon Komutaný Tuðamiral Fuat Gedik, Ýl Emniyet Müdürü Mehmet Aslan, Ýl Jandarma Komutaný Tuðgeneral Necip Çarýkcýoðlu, Sahil Güvenlik Akdeniz Bölge Komutaný Tuðamiral Oðuz Bavbek, Ýl Milli Eðitim Müdürü Adem Koca, ilçe kurum müdürleri, siyasi parti temsilcileri, sivil toplum kuruluþlarý, sendika baþkanlarý ve yüzlerce vatandaþ katýldý.

Prof. Dr. Ýlber Ortaylý, konferans öncesi Toroslar Belediye Baþkaný Atsýz Afþýn Yýlmaz'ýn Buluklu Mahallesinde kente kazandýrdýðý ve 200 yýllýk geçmiþi olan Kuvayimilliye Karargahý'ný gezdi. Ortaylý, tüm gençlerden karargahý mutlaka gezmelerini istedi. Mersin'de milli mücadelenin destansý hikayesinin yaþayan bir örneði olan fotoðraflar, belgeler ve etnografik eserlerle donatýlan tarihi binada þeref defterine düþüncelerini de yazan Ortaylý, "Kendi özellikleriyle korunan ve içinde mahalli tarihle ilgili teþir olan  bir yer. Çok memnun oldum. Baþkanýmýz Atsýz Afþýn Yýlmaz'a, böyle tarihi bir binayý kente kazandýrdýðý için teþekkür ederim" dedi.

"Mersin'deki direniþ önemliydi"

Milli mücadele döneminde Toroslardaki direniþe de deðinen Prof. Dr. Ortaylý, bölgenin iþgal edildiði yýllarda Mersin'deki direniþin önemini vurgulayarak; “Birincisi, bu bölgedeki direniþ iç isyanlara karþýdýr. Karaman vilayeti içinde Konya'da, Ýstiklal Savaþý'nda Ankara hükümetine karþý bir direniþ isyan çýktý.  Bu isyaný bastýrmakta milli ordu çok zorluk çekiyordu. Yeni kurulmuþtu ve Sakarya Savaþý öncesiydi. Ve hemen arkasýnda ve o konuda yardýmcý olan buradaki kuvvetlerdir. Yerli tarihçilerin çok zikrettikleri Binbaþý Ferahrin Bey, Arslanköy'ü ve diðer köyleri organize ederek Konya'ya ve Karaman'ýn bir takým kazalarýna girdi. Ve sonra iþin içine Tugay karýþtý" diye konuþtu.

"Çukurova verimli topraklara sahip"

Çukurova bölgesinin imparatorluk topraklarýna katýlýþý, kopartýlmak isteniþi, lokal bir direniþle milli hükümet saflarýna katýlýþý ve nihayetinde Cumhuriyetin ilan edilmesi sürecinden de bahseden Ortaylý, "Çukurova bölgesi sadece Türkiye'nin deðil, bütün doðu Akdeniz'in en zengin tarým bölgesidir. Mýsýr önde gelir, Nil nehrinin tarafýndaki araziler dolayýsýyla. Fakat Çukurova daha geniþtir. Aþaðý yukarý Ýtalya'daki Po ovasýyla yarýþýr. Zirai bakýmýndan fevkalade verimlidir, iskan tarihi bakýmýndan da fevkalade renklidir. Ama asýl ziraata kazanýlmak için yerleþtirilmesi yeniden iskaný, doðrudan doðruya Toroslardaki Türkmenlerin baþta Avþarlar olmak üzere çeþitli aþiretlerin araziye yerleþtirilme konusunda zorlanmasýdýr. Kimse daðdan buraya seve seve inmiþ deðil, devlet bunun için bir politika takip etti ve iskân politikasý dedi. Ve hatta mecburiyet koydu. Verimli bir eðitim ve dini hizmetler politikasý güdüldü. O zamanýn dünyasýndaki saðlýk þartlarý ikinci cihan harbinden sonraki gibi deðildi. Büyük zorluklar söz konusuydu Türkler açýsýndan, bunlarla mücadele edildi" ifadelerini kullandý.

"Türkçenin yaþayýþýnda ordunun önemi büyük"

Türkiye'nin, eski bir imparatorluk ve kocaman bir devlet olduðunu vurgulayan Ortaylý, "Bu eski imparatorluk, Avrupa tarihinde hem de oluþum zamanýnda ortaya çýkmýþ. Yani orta çaðlarda ve ilk çaðlarda deðil. Eski imparatorluklarýn bürokratik yapýsýný koruyor. Hiçbir Ýslam devletinde görülmeyecek kadar farklý dini ve etnik gruplarý bir arada tutan bir memleket. Asýl önemlisi de bu imparatorluðun askeri yapýsý çok eski. Türkiye'nin bazý þeylerini uzaktan görebilirsiniz ama yapý bir yerde kendi tarihinin içine baðlýdýr. Türkçenin kullanýlmadýðý ülkelerde bile ordu her zaman Türkçeyi kullanmýþtýr. O yüzden Türkçenin yaþayýþýnda ordunun önemi büyüktür" þeklinde konuþtu. Ortaylý, "1922 tarihi Mersin'in yabancý kuvvetlerden temizlenmesi, ayýklanmasý dönemidir. Fransa, Sakarya Savaþýndan sonra buralarda tutunamayacaðýný anladý ve þehri boþalttý. 101 yýl oluyor. Mersin'in Düþman Ýþgalinden Kurtuluþunu kutluyorum. Hepinize katýlýmlarýnýzdan dolayý teþekkür ediyorum" dedi.

Ortaylý, söyleþi sonunda katýlýmcýlarýn sorularýný cevapladý.

Mersin Valisi Ali Hamza Pehlivan, Ortaylý'ya günün anýsýna hediye verirken, Toroslar Belediye Baþkaný Atsýz Afþýn Yýlmaz da Türk dili, kültürü ve tarihinin en deðerli anýtlarýndan olan Orhun Yazýtlarý'nýn, minyatür örneðini takdim etti.